Online Casting Başvurusu Nasıl Yapılır?

Geçen Salı gecesi 11'de bir mesaj düştü telefonuma: "Hocam, üç ajansa online casting başvurusu yaptım, hiçbirinden cevap gelmedi. Ben mi yanlış yapıyorum?" Baktım fotoğraflarına. Selfie. Filtreli selfie. Üstelik aynı pozdan dört tane. İşte bu yüzden cevap gelmiyor. Online casting başvurusu yapmak kolay, doğru yapmak başka iş.

Ben 12 yıldır bu işin içindeyim. Önce oyunculuk yaptım, sonra casting direktörlüğüne geçtim, 2019 Eylül'de kendi ajansımı kurdum. O günden bu yana okuduğum başvuru sayısı altı haneyi geçti. Çoğu aynı hatayı yapıyor. Şimdi o hataları tek tek anlatacağım, çünkü bu yazıyı okuyup hâlâ aynı şeyi yapıyorsanız, suç bende değil.

Online casting başvurusu aslında neyi test ediyor?

Şöyle ki: ajans size bakmıyor ilk saniyede. Fotoğrafınıza bakıyor. Ama fotoğrafa bakarken aslında sizin kendinizi nasıl sunduğunuzu okuyor. Bu bir tür ön görüşme. Yüz yüze değil diye önemsiz değil — tam tersi, yüz yüze olmadığı için tek sahip olduğumuz şey o gönderdiğiniz dosya.

Benim masamda her sabah 7'de ortalama 40-70 başvuru birikmiş oluyor. Hepsini okuyorum. Evet, hepsini. Ama her birine ayırdığım süre 18-25 saniye. O sürede ya "board'a alayım" diyorum ya da bir sonrakine geçiyorum. Acımasız mı? Öyle. Ama sektör böyle işliyor.

Fotoğraf: neden %67 başvuru burada ölüyor?

Kendi verim: son altı ayda gelen başvuruların yaklaşık %67'si sadece fotoğraf yüzünden eleniyor. Filtreli. Karanlık. Arka planda çamaşır asılı. Ya da daha fenası — üç yıl önce çekilmiş, artık kilo almış/vermiş bir fotoğraf.

Ajansın sizden istediği şey basit. Net, doğal, güncel. Üç tip fotoğraf yeterli: bir portre (omuzdan yukarı, düz bakış), bir yarım boy, bir tam boy. Gündüz ışığında. Makyajsız ya da çok hafif. Duvar arka plan ideal — beyaz, gri, bej fark etmez.

Laf aramızda: reklam ajansları tear sheet değil, sizin gerçek halinizi görmek istiyor. Çünkü çekim günü sete gelen kişi fotoğraftakinden farklıysa, o casting direktörü bir daha o ajansla çalışmaz. Bunu bilen bilir.

Peki showreel şart mı?

Yeni başlıyorsanız hayır. Showreel (yani reel) zamanla birikiyor. Ama bir self-tape kaydı hazırlamanız çok işinize yarar. 40-60 saniyelik bir video. Kendinizi tanıtın, bir iki cümle konuşun, kameraya doğal bakın. Monoton okumayın — kameraya sanki karşınızdaki bir insanmış gibi davranın.

Başvuru formunda neyi yazmalı, neyi yazmamalı?

Tanıdık geliyor mu şu cümle: "Küçüklüğümden beri oyunculuk hayalim vardı." Ben bu cümleyi 2019'dan bu yana binlerce kere okudum. Hiçbir anlamı yok. Çünkü herkes yazıyor. Ayırt edici değil.

Bunun yerine şunu yazın: boyunuz, kilonuz, göz renginiz, saç renginiz, ayakkabı numaranız, beden ölçünüz. Varsa konuştuğunuz diller ve seviyeleri (A2, B1, C1 gibi — "iyi derecede İngilizce" muğlak). Ehliyetiniz var mı, hangi sınıf. Yüzme biliyor musunuz, ata biniyor musunuz, enstrüman çalıyor musunuz. Dövmeniz varsa nerede, ne boyutta. Bunlar castable bilgiler. Yani sizi bir role koyabilmem için gerekenler.

Bir yönetmen arkadaşım geçen Ekim bir reklam filmi için "sağ kolunda küçük dövmeli, 28-34 yaş, bisiklet sürebilen erkek" aradı. Aklıma üç kişi geldi — çünkü üçünün de profilinde bu bilgiler vardı. Gerisi board'da olmasına rağmen hatırıma bile gelmedi. İşte bu kadar.

Hangi ajansa başvurmalı? Ve hangisinden kaçmalı?

Dürüst olayım: Türkiye'de kendine "casting ajansı" diyen kurum sayısı 400'ü geçti. Bunların gerçekten iş üreten kısmı bana kalırsa 30-45 arası. Gerisi ya hobi ya da doğrudan dolandırıcılık.

İşte kırmızı bayraklar:

• Kayıt ücreti istiyorsa — kaçın. Ajans sizden para almaz, sizin kazancınızdan komisyon (%15-20) alır.
• "Profesyonel fotoğraf çekimi" paketi 4.200-8.600 TL arası dayatıyorsa — kaçın.
• "Oyunculuk kursu" zorunlu tutuyorsa — kaçın.
• Sözleşme vermiyorsa ya da sözleşmeyi okumanıza izin vermiyorsa — kaçın.
• Instagram hesabı dışında hiçbir iz yoksa (web sitesi, ofis adresi, vergi levhası) — kaçın.

Aslında kötü ajansların da bir faydası var: onlar sayesinde doğru dürüst çalışan ajansın değerini anlıyorsunuz.

Başvurdum, sonra ne oluyor?

Şimdi şöyle: başvurunuz geldi, ajans beğendi, sizi board'a (women / men / kids / seniors şeklinde ayrılıyor) ekledi. Tebrikler. Ama bu iş demek değil. Bu sadece "aday havuzunda"sınız demek.

Bir brief geldiğinde — mesela "32-38 yaş, esmer, baba tipi, İstanbul'da çekim, 2 gün" — ajans size uygun 8-15 kişilik bir shortlist çıkarır. Bu listeyi yapımcıya yollar. Yapımcı 3-5 kişiyi callback'e çağırır. Ordan bir kişi seçilir. Yani bir işte sizi görmek için genelde iki elemeden geçmeniz gerekir.

İlk ay iş çıkmayabilir. İlk üç ay da çıkmayabilir. Benim gördüğüm: board'a yeni eklenen bir adayın ilk işine kadar geçen süre ortalama 4-7 hafta, ama bu 13-19 güne de inebilir, altı aya da çıkabilir. Yüzünüzün "o an aranan tip" olup olmamasına bağlı. Adaletsiz mi? Evet. Ama gerçek bu.

Bir reklam yapımcısı geçen kış bana şöyle demişti: "Ben senin en iyi oyuncunu değil, bugünkü senaryoma en çok benzeyen yüzü arıyorum." O cümleyi not defterime yazdım. Çünkü online casting'in özeti tam olarak bu.

Sözleşme imzalarken neye dikkat?

Ne desem ki... aslında şöyle düşünüyorum: çoğu aday sözleşmeyi okumuyor. Okusa da anlamıyor. Okusa ve anlasa bile "nasılsa iş kaçmasın" diye itiraz etmiyor. Bu yanlış.

Bakmanız gereken üç şey var. Sözleşme süresi: 12-24 ay arası normal, 36 ay uzun, 60 ay sömürü. Münhasırlık: sadece bu ajansla mı çalışacaksınız yoksa başka ajanslara da başvurabilecek misiniz? Buyout ve usage fee: reklam filmi çektiğinizde o reklamın nerede, ne kadar süre yayınlanacağı sözleşmede yazmalı. "Her mecrada sınırsız" ifadesi görürseniz pazarlık edin — çünkü TV + dijital + outdoor ayrı ayrı ücretlendirilir normalde.

18 yaşından küçükseniz veli onayı ve noter şartı var, bu atlanamaz. Ajans atlatmaya çalışıyorsa zaten yanlış kapıdasınız.

Bir şey daha var

Başvurduktan sonra takip etmek. Çoğu aday başvuruyu yapıyor, sonra iki gün içinde "cevap gelmedi" diye soruyor. Bir saniye. Ajanslar başvuruyu işleme almak için ortalama 7-14 gün harcıyor. Bazen 21 gün. Sabır.

Ama üç haftayı geçtiyse kibar bir takip mesajı atın. Saldırgan değil, meraklı. "Merhaba, 14 Kasım'da başvuru yapmıştım, süreç hakkında bilgi alabilir miyim?" Bu kadar. Bu mesajı atan aday sayısı %34'ü bile bulmuyor — ki bu basit hareket bile sizi ayırıyor.

Şimdi son bir soru: siz olsaydınız, masanıza gelen 60 başvurudan hangisini önce okurdunuz — fotoğrafı net, bilgileri eksiksiz olanı mı, yoksa filtreli selfie ve "hayalim vardı" cümlesi olanı mı?