Geçen Salı gecesi 11'de telefonum çaldı. Ankara'dan 22 yaşında bir kız — sesi titriyordu — "Abla dediler 3.500 TL yatırırsan seni kataloğa alırız, yatırdım, iki haftadır ulaşamıyorum." Dinledim. Sustum. Sonra söyledim: o para gitti, geri gelmez. Ve o "ajans" aslında ajans değildi.
Şöyle. Türkiye'de modellik ajansı diye geçinen 200'ü aşkın yapı var ama bu işi gerçekten yapan, yani bir modelin kariyerini 4-7 yıl boyunca sırtlayan, belki 40'ı geçmez. Gerisi? Ne desem ki... fotoğraf stüdyosu, kurs, ya da doğrudan dolandırıcılık.
Modellik ajansı aslında ne iş yapar — yaygın yanılgıyı kıralım
İnsanlar sanıyor ki ajans, güzel bir kız görünce "hadi seni yıldız yapalım" diyen yer. Değil. Ajans bir temsil yapısı. Yani sen modelsin, ben seni markalara, moda evlerine, reklam ajanslarına satıyorum. Satış kelimesi kulağa kaba geliyor ama işin özü bu. Laf aramızda, bunu böyle söylemekten çekinen ajanslar var; ben çekinmiyorum.
Bizim işimiz üç katmanlı: board yönetimi (women, men, kids boardları ayrıdır, her biri kendi dinamiğine sahiptir), booking (yani iş getirme, takvim tutma, çakışmaları çözme) ve development (modelin portföyünü, polaroidlerini, ölçülerini güncel tutma). İyi bir ajans bu üçünü birden yapar. Kötüsü sadece birini, o da yarım.
Peki "portföy çekimi" ne demek — bedava mı, paralı mı?
İşte burada piyasa ikiye ayrılıyor. Benim yaklaşımım şu: modelle anlaşma yaptıysak, ilk test çekimleri benim masraf kalemim. Çünkü o fotoğraflar benim satış aracım. Bir modelin polaroidi yoksa ben onu müşteriye gönderemem. Yani ben kendi aracımı modelin cebinden ödetmem. Bazı ajanslar 4.200-6.800 TL arası "portföy çekimi" diye para alıyor — bu, işin dönmediğinin işareti.
Kim başvurmalı, kim başvurmamalı — dürüst filtre
Açıkçası, bu bölümü yazarken biraz zorlanıyorum çünkü hayal kırıklığı yaratmak istemiyorum ama yalan da söyleyemem.
Moda modelliği için beden ölçüleri hâlâ belirleyici. Kadın için boy aralığı genelde 174-180 cm, erkek için 184-190 cm. Bu benim koyduğum kural değil, Milano-Paris-İstanbul zinciri böyle işliyor. Editorial ve runway bu aralığın dışına pek çıkmıyor.
Ama — ve bu büyük bir ama — ticari modellik (commercial, reklam, katalog, e-ticaret) çok daha geniş. 165 cm bir kadın da, 178 cm bir erkek de, 45 yaşında bir baba tipi de, 7 yaşında bir çocuk da iş yapıyor. Geçen Ekim bir banka reklamında 62 yaşında bir teyzemizi kullandık, üç gün çekim, net 14.500 TL'ye imzaladı.
Şunu başvurmadan önce sor kendine: sabah 6'da kalkıp Silivri'de 11 saat fitting yapmaya hazır mıyım? Evet mi? O zaman yolun açık olsun. Değilse, kariyer olarak değil hobi olarak düşün.
Başvuru süreci — somut zamanlama, süsleme yok
Ben her başvuruyu bir çay içiminde okuyorum. Şaka değil. Günde 40-70 başvuru geliyor, haftada 350 civarı. Bunların %67'si ilk 20 saniyede eleniyor — çünkü ya fotoğraflar filtreli ve gerçek yüzü göremiyorum, ya ölçüler yazılmamış, ya polaroid yok.
Sonraki aşama: shortlist. 13-19 gün içinde shortliste kalan adaylara mail atıyoruz. Yüz yüze görüşme, polaroid çekimi, ölçü kontrolü. Bu buluşmalar Nişantaşı ofisimizde yapılıyor, Salı ve Perşembe öğleden sonra. Tanıdık geliyor mu o film sahnesi — yürüyüş yap, dön, gül, ciddi ol? Aynen öyle, ama daha sıkıcı.
Anlaşma yapılırsa sözleşme süresi 12-24 ay. Altını boş bırakıp imzalatan ajans varsa koşarak kaç. Komisyon oranımız %18, piyasada %15-22 arası gezer.
Kazanç meselesi — gerçek rakamlar, abartı yok
Siz olsaydınız ne yapardınız — adaya "ayda 50 bin TL kazanırsın" mı derdiniz, yoksa gerçeği mi söylerdiniz? Ben gerçeği söylüyorum, bazen iş kaybediyorum ama rahat uyuyorum.
Bir model, yılın ilk 3-4 ayında sıfır iş alabilir. Bu normal. Sektör markalar için takvim kurar, Q1 çoğunlukla casting dönemidir, çekimler Mart-Mayıs ve Eylül-Kasım yoğunlaşır.
Gerçek ücretler şöyle (2025 sonu piyasası, net rakamlar, komisyon düşülmüş):
- E-ticaret katalog, günlük: 4.500-8.600 TL
- Basın ilanı (dergi, outdoor): 12.000-34.000 TL + usage fee
- TVC oyuncu-modeli, günlük: 18.000-45.000 TL + buyout
- Runway, İstanbul moda haftası: 3.200-9.400 TL (gösteri başı)
- Editorial (Vogue, Elle vs.): bazen 0 TL, bazen tear sheet karşılığı — evet, ben de şaşırmıştım ilk duyduğumda
Usage fee ve buyout ayrı konu — reklamın yayınlanacağı mecralara göre hesaplanır. Bir TVC'nin 12 ay Türkiye yayını için buyout, oyunculuk ücretinin 2-4 katına çıkabilir. Bunu sözleşmeye doğru yazmak benim işim, model olarak senin işin değil. Ama okuman lazım.
Dolandırıcılık uyarısı — Ankara'dan arayan kızın hikayesine dönelim
O kızın yatırdığı 3.500 TL "kayıt ücreti" idi. Bir ajans — gerçek bir ajans — senden hiçbir şart altında önceden para almaz. Ne kayıt, ne üyelik, ne "ekim dosyası", ne "portföy paketi" adı altında.
Bir ajans senden para alıyorsa, sen müşterisin. Para kazandıran değil, para harcayan taraf. Bu denklem yanlış. Modelin ajansa kazandırması lazım, tersi değil.
Dolandırıcılık modelleri (sektörde olan bilir):
Birincisi, ücretli portföy çekimi. 8.000-15.000 TL arası para isterler, çekimi yaparlar, sonra "sana uygun iş çıkmadı" diyip kaybolurlar. İkincisi, kurs satışı. "Modellik eğitimi" diye 20.000 TL'lik paket. Modellik eğitimle öğrenilen bir şey değil, sette öğrenilir — bir yönetmenle tartıştığım çekimde adam bana "ben bu kızı 2 saatte yürütürüm" demişti, haklıydı da. Üçüncüsü, sosyal medyadan DM atıp "Milano'ya seni gönderiyoruz, sadece vize parası" diyenler. Yalan. Ajanslar uluslararası placement yapar ama model cebinden tek kuruş vermez.
İstanbul Cast Ajans'ın yaklaşımı — neden farklıyız iddiası yerine, nasıl çalışıyoruz
12 yıldır bu işi yapıyorum. Önce oyuncuydum (kötüydüm, dürüst olayım), sonra casting direktörlüğü, sonra kendi ajansımı kurdum. Bir şey daha var: ben sette büyüdüm, masada değil. Bu fark her şeyi değiştiriyor.
Board'larımızda şu an 89 aktif model var. Bu sayı bilerek küçük tutuluyor — 400 kişilik bir roster'da kimse kimseyi tanımaz, telefon çalmaz, model "ajansım var" der ama yılda 2 iş alır. Bizde her modele booker'ı şahsen bakıyor.
Çalıştığımız markalar arasında otomotiv, finans, FMCG ve moda sektörü var. İsim vermeyeceğim (hani bir marka adı lazım ama reklam olmasın), çünkü sözleşmelerimizde gizlilik var. Ama portföyümüzü yüz yüze görüşmede açıyoruz.
Başvurmadan önce kendine sor
Bu işi yapmak için ihtiyacın var mı, yoksa sadece merak mı ediyorsun? İkisi de geçerli sebep ama farklı yollar. İhtiyaç varsa, ciddiyetle başvur — temiz polaroid, gerçek ölçü, filtresiz yüz fotoğrafı. Merak ediyorsan, önce bir reklamın kulisine gir, 14 saat bekle, sonra karar ver.
Başvuru formumuz site üstünde. Cevap süremiz 13-19 gün. Her başvuruya cevap yazıyoruz, red bile olsa. Çünkü o kız Ankara'dan aradığında söyleyebildiğim tek şey "keşke önce bize yazsaydın" olmuştu. Şimdi bunu daha az söylemek istiyorum.