Reklam Filmi için Nasıl Seçilirsiniz?

Geçen Salı gecesi 11'de bana bir mesaj düştü. Bir aday yazmış: "Abi, üç ajansa kayıt oldum, üçü de para istedi, sizde de öyle mi?" Şöyle cevapladım: Hayır, öyle değil. Ve olmamalı da. Reklam filmi için nasıl seçildiğinizi anlatmadan önce, bu tarz sorular yüzünden yazıyorum bunu zaten.

12 yıldır bu işin içindeyim. Önce kameranın önünde durdum, sonra arkasına geçtim, şimdi de kimin önüne geçeceğine karar veren masada oturuyorum. Binlerce self-tape izledim. Bazı gerçekleri söylemek istiyorum.

Bir reklam filmi castingi gerçekte nasıl başlıyor?

Şöyle. Bir marka, ajansına brief veriyor. Ajans storyboard'u çıkarıyor, sonra yapımcıya gidiyor. Yapımcı bize — yani casting direktörüne — telefon ediyor: "32-38 yaş arası, kentli, biraz yorgun bakışlı, ama sıcak bir baba tipi lazım. Çekim 13-19 Kasım arası."

İşte o an benim board'ıma bakma vaktim. Kadın board, erkek board, çocuk board... Her birinde kayıtlı oyuncular var. Briefe uyan 40-60 kişiyi shortlist'e alıyorum. Sonra yapımcıya PX (proof export) olarak gönderiyorum fotoğraflarını. Onlar 8-12 kişiye indiriyor. Sonra self-tape veya yüz yüze görüşme.

Yani siz başvurduğunuzda direkt bir reklama değil, bir havuza giriyorsunuz. Bu havuzdan doğru brief çıktığında çağrılıyorsunuz. Tanıdık geliyor mu bu süreç?

Fotoğrafınız neden ilk 4 saniyede eleniyor?

Dürüst olayım. Bir aday başvurusunu çay içimi kadar sürede okuyorum. Abartı değil. Bazen daha az. Çünkü haftada 300-400 başvuru geliyor ve her birine 10 dakika ayırma lüksüm yok.

Bu 4 saniyede ne oluyor peki? İlk fotoğrafa bakıyorum. Arka plan dağınık mı, ışık Instagram filtresi mi, yoksa net bir yüz görebiliyor muyum? %67 oranında — evet bunu kendi dosyalarımdan çıkardım — başvurular ilk fotoğraf yüzünden eleniyor. Filtreli selfie, düğün fotoğrafı, plajda güneş gözlüklü kare... Hepsi çöpe gidiyor.

Bana lazım olan şu: doğal ışıkta, düz duvar önünde, makyajsız veya çok hafif, iki fotoğraf. Biri yakın plan yüz, biri bel üstü. İşte bu kadar.

Peki ya showreel?

Hiç oyunculuk yapmadıysanız showreel'iniz olmayabilir. Normal. Ama 45-90 saniyelik bir self-tape çekebilirsiniz. Telefonla. Yatay. Sessiz bir odada. Kendinizi tanıtın, bir metin okuyun, bir duygu geçişi gösterin. Budur.

Kayıt ücreti isteyen ajans neden ajans değildir?

Laf aramızda, sektörün en kanayan yarası bu.

Gerçek bir ajans, sizden para almaz. Nokta. Ajans, siz iş yaptığınızda komisyon alır — Türkiye'de bu oran %15-20 arası. Reklam filmi günlük ücretiniz 4.200-8.600 TL bandındaysa (ki figüran-oyuncu skalasına göre değişir), ajans bundan kesintisini yapar. Buyout ve usage fee varsa onun üzerinden de pay alır.

Ama size "kayıt ücreti", "portfolyo çekim ücreti", "yıllık aidat" diyen biri... O ajans değil. O, fotoğrafçı-tüccar karması bir yapı. 2019 Eylül'de bir aday geldi bana — adını vermeyeyim — başka bir yerde 3.400 TL "kayıt" ödemiş, iki yıl boyunca tek çağrı almamış. İki yıl. Hiçbir şey.

Bir tuhaflık var sektörde: başvuranların çoğu fotoğraflarına özen göstermiyor, ama karşısındaki ajanstan yıldız muamelesi bekliyor. İki tarafın da ayağının yere basması lazım.

Seçildiğimi nasıl anlarım? Callback ne demek?

Shortlist'e girdiğinizde haber veririm. "Option'a alındınız" diye bir ifade duyarsınız. Bu, sizin o tarih için tutulduğunuz anlamına gelir — yani başka bir işe gidemezsiniz o günlerde. Bazen option için küçük bir holding fee ödenir, bazen ödenmez. Markaya göre.

Callback, ikinci görüşme demek. Yönetmen sizi tekrar görmek istiyor. Genelde 2-4 kişi kalır bu aşamada. Ve bu aşamadan geçerseniz, sözleşme masaya gelir.

Sözleşmeyi okuyun. Baksana, çok önemli: buyout süresi 12 ay mı 24 ay mı? Kullanım alanı sadece Türkiye mi, yoksa global mi? Dijital mecra dahil mi? Bu detaylar ücretinizi ikiye, üçe katlayabilir. Ya da sözleşmeye imza attıktan sonra hiçbir şey yapamaz hale getirebilir sizi.

Reklam filmi için "tip" ne demek ve siz hangi tipsiniz?

Şimdi şöyle. Sektörde "karakter oyuncusu" ve "tip" diye iki kategori var. Reklam filmi çoğunlukla tip işidir.

Tip ne demek? Yönetmen storyboard'a bakıyor ve diyor ki: "Bana 'mahalleli amca' lazım" ya da "genç anne ama modern, hani var ya apartmanda karşılaştığında selam verirsin tipinden." Yani sizin aktörlük yeteneğinizden önce, görüntünüzün o role uyması gerekiyor.

Bu kulağa biraz acımasız gelebilir. Ama böyle. Bodrum Turgutreis'te çekim yapan bir marka için geçen yıl "55 yaş, beyaz saçlı, denizci ruhlu dede" briefi geldi. 140 kayıtlı erkek oyuncu arasından bu tarife uyan 6 kişi vardı. İçlerinden biri seçildi. Oyunculuk geçmişi sıfırdı. Tip tuttu.

Peki ya sizin tipiniz neye uygun?

• Kentli-genç-profesyonel: banka, sigorta, telekom reklamları
• Anne-baba-aile tipi: market, gıda, beyaz eşya
• Genç ve enerjik: içecek, spor, teknoloji
• Karakter yüzlü amca/teyze: geleneksel markalar, gıda
• Çocuk (veli onayı 18 yaş altı için zorunlu): oyuncak, bisküvi, eğitim

Kendinizi hangi kategoride görüyorsunuz? Ya da ayna karşısında dürüstçe bakın: sizi ilk gören biri ne düşünür?

İlk ay iş gelmezse ne yapmalı?

Gelmeyebilir. Hatta gelmeyecek büyük ihtimalle. Bunu söylemek istemiyorum ama söylemeliyim, çünkü yalan söylemek daha kötü.

Ne desem ki... aslında şöyle düşünüyorum: reklam filmi castingi bir şans oyunu değil ama zaman oyunudur. Sizin tipinize uyan bir brief gelmesi 4-7 hafta sürebilir. Bazen 3 ay. Aralık 2023'te bir adayı kayıt ettim, ilk işi Mayıs 2024'te çıktı. 5 ay bekledi. Sonra 3 iş üst üste geldi.

Bu arada, bir şey daha var. Başvurduğunuz ajansa sürekli "neden iş yok?" diye mesaj atmayın. Ajans iş yaratmıyor, iş eşleştiriyor. Brief gelmezse kimse kimseyi işe sokamaz. Sabır, bu işin %89 sermayesi.

O zaman şansınızı artırmak için bugün ne yapabilirsiniz?

Fotoğraflarınızı yenileyin — düz duvar, doğal ışık, iki kare. Boyunuzu, kilonuzu, göz renginizi doğru yazın (yalan, ilk görüşmede ortaya çıkar ve bir daha çağrılmazsınız). Ehliyetiniz varsa yazın. Yüzme, binicilik, enstrüman çalma gibi özel yetenekleriniz varsa belirtin — brief'te geçtiğinde aranıyorsunuz çünkü.

Ve en önemlisi: kayıt olurken size para soran yere sırtınızı dönün. Dönün ve bir daha bakmayın. Çünkü o kapıdan girdiğinizde, sektörün karanlık odasına girmiş oluyorsunuz... ki oradan çıkmak, girmekten çok daha zor.

Peki siz şu an hangi fotoğrafınızla başvurmayı düşünüyorsunuz — düğün karesiyle mi, yoksa bugün öğleden sonra çekeceğiniz düz duvar önü karesiyle mi?